Ciąża bliźniacza, czyli podwójne szczęście i podwójne obowiązki!

Domowy test potwierdził Twoje przypuszczenia, więc umawiasz się na wizytę do lekarza. Wraz z partnerem już planujecie wystrój pokoju dziecięcego i zastanawiacie się nad imieniem, gdy okazuje się, że Twój ginekolog ma dla Was dwa razy więcej dobrych wiadomości – będziecie mieli bliźniaki! I choć będzie trudniej, sama ciąża będzie większym obciążeniem, a rozwiązanie może przyjść sporo przed planowanym terminem, to dzieci z ciąż bliźniaczych zwykle rodzą się w pełni zdrowe!

Ciąża mnoga 

O ciąży mnogiej mówi się wtedy, gdy w macicy rozwijają się co najmniej dwa zarodki, inną często spotykaną nazwą dla tego zjawiska jest ciąża wielopłodowa. W odróżnieniu od pojedynczej ciąża mnoga mocniej obciąża organizm matki, a dzieci rodzą się mniejsze i lżejsze niż maluchy mające więcej miejsca w brzuchu matki. W związku z tymi czynnikami ciąża wielopłodowa zawsze traktowana jest jako ciąża podwyższonego ryzyka. I jeszcze jedno, ciąża mnoga wcale nie zdarza się tak rzadko, jak mogłoby się to wydawać – aż raz na 80 wszystkich ciąż rodzą się bliźnięta (tzw. bliźnięta jednojajowe) lub dwojaczki (tzw. bliźnięta dwujajowe)!

ciąża bliźniacza

Ciąża bliźniacza jednojajowa

Do ciąży bliźniaczej jednojajowej dochodzi wtedy, gdy zapłodniona komórka się dzieli, choć do dziś nieznane są czynniki determinujące jej podział na etapie moruli lub blastocysty. W zależności od tego, kiedy dojdzie do podziału zapłodnionej komórki jajowej, wyróżnia się cztery rodzaje ciąży jednojajowej:

  • podział do 4. dnia po zapłodnieniu: ciąża dwukosmówkowo-dwuowodniowa (ok. 25% ciąż jednojajowych);
  • podział między 4. a 7. dniem po zapłodnieniu: ciąża jednokosmówkowo-dwuowodniowa (ok. 75% ciąż jednojajowych);
  • podział między 7. a 14. dniem po zapłodnieniu: ciąża jednokosmówkowo-jednoowodniowa (<1% ciąż jednojajowych);
  • podział po 14. dniu od zapłodnienia: ciąża jednokosmówkowo-jednoowodniowa z płodami złączonymi (bliźnięta syjamskie; <1% ciąż jednojajowych).

Bliźniaki, które mają osobne worki owodniowe, są najbezpieczniejsze, ponieważ rozwijają się niejako niezależnie od siebie. Z trudniejszymi przypadkami borykają się lekarze w przypadku ciąż jednoowodniowych (wspólny worek owodniowy), choć i wtedy można zapobiec tzw. zespołowi przetoczenia (polega on na tym, że jedno dziecko rozwija się lepiej niż drugie, ponieważ „kradnie” tlen i składniki odżywcze rodzeństwu), wykonując specjalny zabieg laseroterapii. Najbardziej niebezpieczne sytuacje pojawiają się wtedy, gdy komórka jajowa dzieli się dopiero po dwóch tygodniach od zapłodnienia, wówczas rozwijają się bliźnięta syjamskie, które często mają wspólne ważne organy. Warto pamiętać, że bliźnięta jednojajowe są pod względem materiału genetycznego klonami, co oznacza, że są tej samej płci i wyglądają tak samo, choć zwykle mają różne cechy osobowości.

Ciąża bliźniacza dwujajowa

Dochodzi do niej, gdy z jajników zostają uwolnione dwie komórki jajowe, które zostają zapłodnione przez dwa różne plemniki. Ciąża bliźniacza dwujajowa cechuje się tym, że każde dziecko ma swoje łożysko i swój worek owodniowy, co oznacza, że dzieci rozwijają się niezależnie. W związku z tym, że materiał genetyczny maluchów nie jest identyczny, bliźniaki dwujajowe, czy raczej dwojaczki, mogą mieć różną płeć, a ich podobieństwo jest takie same jak w przypadku dzieci z dwóch różnych ciąż. Choć wydaje się to zupełnie nieprawdopodobne, zdarzają się przypadki ciąży bliźniaczej dwujajowej, gdy dzieci mają różnych ojców!

Ciąża bliźniacza: co jej sprzyja?

Marzysz o bliźniakach, dlatego zastanawiasz się, czy możesz coś zrobić, by zwiększyć swoje szanse na podwójne rodzicielstwo. Oczywiście można wyróżnić kilka czynników, które zgodnie ze statystykami, premiują do ciąży mnogiej. Przede wszystkim należy wymienić tu farmakologiczne indukowanie owulacji oraz predyspozycje rodzinne (przypadki ciąż mnogich w rodzinie). Powiązano także częstość ciąż bliźniaczych z wiekiem matki – kobiety pomiędzy 31. a 39. rokiem życia częściej rodzą dwoje maluchów niż inne – oraz z jej… tuszą i wzrostem! Tak, to prawda, nadwaga i wysoki wzrost sprzyjają dwojaczkom! Choć może wydawać się to niewiarygodne, zwiększeniu szans na bliźniaki służy także duża liczba stosunków i seks późno w cyklu owulacyjnym, szczególnie w miesiącach letnich. Ponadto statystyki wskazują, że prawdopodobieństwo ciąży mnogiej jest większe przy trzecim porodzie i kolejnych oraz u kobiet, które urodziły się w I półroczu (styczeń – maj).

Ciąża bliźniacza: objawy

Ciąża bliźniacza zasadniczo przebiega w sposób bardzo zbliżony do ciąży pojedynczej. Czy można ją więc rozpoznać samodzielnie? Nie do końca, ponieważ 100% pewność daje jedynie badanie ultrasonograficzne! Jednak Twój organizm może wysłać Ci kilka sygnałów, które dają nadzieję na podwójne szczęście! Ciążę bliźniaczą może zwiastować wyraźny wynik testu ciążowego już w pierwszym dniu spodziewanej miesiączki. Intensywność kreski na teście potwierdzającym stan błogosławiony jest skorelowana z hormonem ciążowym – beta hCG, którego stężenie we krwi jest wyższe w przypadku ciąż mnogich. Ponadto nasilone mdłości, wymioty i uczucie zmęczenia, nadwrażliwość na zapachy oraz skłonność do zgagi także mogą wskazywać na ciążę bliźniaczą. Zwykle mamy dwóch maluchów częściej korzystają z toalety (parcie na pęcherz) oraz szybciej przybierają na wadze, a ich brzuszki są widoczne już nawet po miesiącu! Przyszła mama może spodziewać się bliźniaków także wtedy, gdy wyczuwa ruchy dziecka bardzo wcześnie, mniej więcej w 12. tygodniu, i równocześnie w kilku miejscach.

Ciąża bliźniacza: USG

USG to jedno z kluczowych badań, które wykonywane jest u każdej ciężarnej. W przypadku ciąży mnogiej pierwsze badanie ultrasonograficzne powinno zostać wykonane do 12. tygodnia ciąży (I trymestr), ponieważ właśnie wtedy najłatwiej można ocenić, czy ciąża jest dwu- czy jednokosmówkowa. Wynik tego badania decyduje o tym, w jaki sposób będzie prowadzona ciąża i jak często będzie trzeba korzystać z USG. W przypadku ciąży mnogiej USG jest częstsze niż w przypadku ciąży pojedynczej, w przypadku ciąży niepowikłanej dwukosmówkowej zwykle zaleca się badania w 16., 24., 28., 32. oraz 36. tygodniu i w okresie okołoporodowym. Jeśli wydaje Ci się, że to dużo, musisz wiedzieć, że ciąża jednokosmówkowa wymaga badań średnio raz na 1-2 tygodnie! Duża częstotliwość badań pozwala na bieżąco monitorować stan dzieci.

Ciąża bliźniacza: wizyty u lekarza

Jeśli spodziewasz się bliźniaków lub dwojaczków, wybierz lekarza z dużym doświadczeniem w prowadzeniu ciąż mnogich. Na pewno będziesz musiała zgłaszać się do niego często – w przypadku ciąż dwukosmówkowych – co 4-6 tygodni, a w przypadku ciąż jednokosmówkowych – nawet co 2 tygodnie. Badania krwi u kobiet spodziewających się bliźniaków są przeprowadzane tak samo często, jak w przypadku kobiety oczekującej jednego malucha – wystarczają one bowiem do zdiagnozowania ewentualnych powikłań, czyli anemii, cukrzycy ciążowej, cholestazy ciężarnych, infekcji układu moczowego oraz nadciśnienia ciążowego, które częściej dotykają kobiety w ciąży mnogiej niż w ciąży pojedynczej. Lekarz zwykle zaleca także oszczędzający tryb życia (szczególnie w II połowie ciąży), aby zmaksymalizować szansę kobiety na urodzenie w terminie, niekiedy odradza seks lub go zakazuje. Jest to związane z tym, że aktywność seksualna może przyspieszyć akcję porodową, a akurat na tym Ci nie zależy!

Ciąża bliźniacza: poród przedwczesny

Jednym z najczęstszych powikłań ciąży bliźniaczej jest poród przedwczesny (przed zakończeniem 37. tygodnia) – zdarza się on u co drugiej ciężarnej! Przeważnie ciąża bliźniacza trwa 36 tygodni, a maluchy szybko się rozwijają i nie odstają od swoich donoszonych kolegów. Niekiedy lekarze decydują się na założenie szwów szyjkowych, które zapobiegają przedwczesnemu rozwarciu szyjki macicy (zwykle w przypadku skrócenia szyjki do 25mm lub jej niewydolności). Bez względu na to, kiedy odbywa się poród, trzeba pamiętać, że jest to wyzwanie dla mamy i dzieci. Ciąża mnoga nie jest bezwzględnym wskazaniem do przeprowadzenia cesarskiego cięcia – mama może rodzić siłami natury, jeśli tylko dwoje dzieci znajduje się w odpowiedniej pozycji i nie występuje ryzyko np. zaplątania pępowiny. Jednak w niektórych przypadkach – ryzyko powikłań, nieprawidłowe ułożenie dzieci – cesarskie cięcie jest jedynym rozwiązaniem. Co ważne, w czasie porodu naturalnego niemal zawsze jako pierwsze rodzi się dziecko większe i silniejsze, a czas pomiędzy narodzinami dzieci wynosi średnio 15-20 minut.

Choć bliźnięta lub dwojaczki to podwójny wysiłek, to także podwójne szczęście. Aby móc spokojnie cieszyć się na myśl o dwóch maluchach, warto pogłębić swoją wiedzę na temat ciąży mnogiej. Podstawą jest oczywiście zdrowy styl życia, regularne badania, zwłaszcza USG oraz kontrole lekarskie!

Liliana Marusiak

Liliana, mama dwójki dzieci, pasjonatka zdrowia, głównie dziecięcego. Od początku związana z naszym blogiem.

Komentarze